18 Σεπτεμβρίου – 18 Δεκεμβρίου 2011, Θεσσαλονίκη

 

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:Ο ΓΚΡΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΡΕΜΑ

ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Rasheed Araeen

Γεννήθηκε το 1935 στο Καράτσι του Πακιστάν. Το 1962 ολοκλήρωσε τις σπουδές του ως πολιτικός μηχανικός στο Πανεπιστήμιο του Καράτσι και εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο. Ασχολείται με τη ζωγραφική, τη γλυπτική, τη φωτογραφία, την περφόρμανς, τις εγκαταστάσεις, τα εννοιολογικά έργα, τη δημοσίευση μανιφέστων. Πρόσφατες εκθέσεις: Ikon Gallery (αναδρομική) (Μπίρμιγχαμ, 1987)˙ Modern Art Gallery (Φουκογιάμα, Ιαπωνία, 1993)˙ SKUK Gallery (Λιουμπλιάνα, 1994)˙ Μπιενάλε της Αβάνας (Κούβα, 1994)˙ South London Gallery (Λονδίνο, 1994)˙ John Hansard (Σαουθάμπτον, 1995)˙ The Contemporary Art Centre (Βίλνιους, Λιθουανία, 1996)˙ Serpentine Gallery (Λονδίνο, 1996)˙ Μπιενάλε του Σίδνευ (Αυστραλία, 1998)˙ Aicon Gallery (Λονδίνο, 2010). 

Η τέχνη σήμερα είναι παγιδευμένη στην εύκολη ιδέα της ατομικής «ελευθερίας της έκφρασης», η οποία το μόνο που κάνει είναι να αναπαράγει την κοινοτοπία της σκανδαλοθηρίας των ΜΜΕ, διευρύνοντας με αυτόν τον τρόπο το χάσμα ανάμεσα στην τέχνη και τη ζωή -η τέχνη λειτουργεί πλέον ως απλό εμπόρευμα. Η εμπορική επιτυχία του σύγχρονου καλλιτέχνη ουσιαστικά διόγκωσε περαιτέρω το ναρκισσιστικό «εγώ» του, (τον ναρκεγωισμό του όπως τον ονομάζω), μετατρέποντάς τον/την σε μία διασημότητα, η οποία μπορεί ενδεχομένως να διασκεδάζει με θεαματικό τρόπο το κοινό, δεν επιτελεί όμως την παραμικρή λειτουργία μετασχηματισμού.

          Στην πραγματικότητα, η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην αποτυχία του ιστορικού κινήματος του μοντερνισμού. Η αποτυχία αυτή δεν ήρθε νομοτελειακά για το κίνημα του μοντερνισμού ως αποτέλεσμα των εγγενών χαρακτηριστικών του, αλλά υπήρξε αποτέλεσμα του σφετερισμού των κριτικών ιδεών του από τις ίδιες εκείνες δυνάμεις που επιθυμούσε να αντιμετωπίσει και να αλλάξει. Παρ’ όλα αυτά, η καλλιτεχνική πρωτοπορία διατηρεί δυνητικά τη δυνατότητα παρέμβασης και αλλαγής της ζωής. Πρέπει όμως πρώτα να απελευθερωθεί από τον ναρκεγωισμό του καλλιτέχνη αλλά και από την κατάληξη αυτού του εγωισμού: τη θεσμική μικροαστική τέχνη. Η τέχνη οφείλει να υπερβεί τη δημιουργία απλών έργων που εκτίθενται σε μουσεία και/ή πωλούνται ως πολύτιμα εμπορεύματα στην αγορά. Μόνο τότε μπορεί να εισέλθει στην καθημερινότητα και στη συλλογική ενέργεια του ανθρώπου, ο οποίος μοχθεί όχι απλώς να αναβαθμίσει αλλά και να διασώσει τη ζωή από την επικείμενη καταστροφή της, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της ρύπανσης του περιβάλλοντος.

Από ιστορική σκοπιά, η γη αναδείχθηκε στο προσκήνιο με το κίνημα Land Art (δεκαετία του 1960 – αρχές της δεκαετίας του 1970) τόσο ως Έννοια όσο και ως Μορφή. Το κίνημα αυτό εγκατέλειψε τη φιλοσοφία της δημιουργίας αφαιρετικών έργων χάριν της τέχνης, ανοίγοντας τον δρόμο προς τα εμπρός. Ένα κομμάτι γης γίνεται πλέον αντιληπτό όχι μόνο ως εννοιολογικό έργο τέχνης αλλά και ως κάτι που υπερβαίνει το έργο και εντάσσεται σε μια συνεχή, αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία, χάρη σε ένα αυτοφυές κίνημα, το οποίο επενεργεί και αυτό-νομιμοποιείται. Η επενέργεια δεν ανήκει στο επιμέρους άτομο που ενδεχομένως είχε την ιδέα να δει τη γη ως έργο τέχνης αλλά στη συλλογική δράση των εργατών της γης. Είναι η συλλογική αυτή δράση των μαζών, και όχι η φύση όπως την αντιλαμβάνονταν οι Αμερικανοί καλλιτέχνες της Land Art, Smithson και Morris, που διαρκώς μεταμορφώνει τη γη. Η επενέργεια των μαζών δεν είναι δημιουργική μόνο από παραγωγική σκοπιά αλλά ισοδυναμεί με τη διατύπωση μιας προοδευτικής ιδέας για την ανθρωπότητα που παλεύει για μία παγκόσμια κοινωνία που θα διακρίνεται από ισονομία.

Απόσπασμα από το κείμενο  Ecoaesthetics* 

Rasheed Araeen

22 Ιουλίου 2011

Φωτογραφίες