18 Σεπτεμβρίου – 18 Δεκεμβρίου 2011, Θεσσαλονίκη
Οι Slavs and Tatars είναι μια καλλιτεχνική ομάδα με αιρετικές απόψεις, η οποία επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στην περιοχή που εκτείνεται γεωγραφικά από τα δυτικά του πρώην Τείχους του Βερολίνου και φτάνει μέχρι τα δυτικά του Σινικού Τείχους της Κίνας, της περιοχής δηλαδή που είναι γνωστή ως Ευρασία. Η ομάδα χρησιμοποιεί στο έργο της διαφορετικά μέσα και τεχνικές έκφρασης, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα υψηλής και χαμηλής τέχνης, αναδεικνύοντας τη συχνά παραμελημένη σχέση ανάμεσα στους Σλάβους, τους Καυκάσιους και τους κατοίκους της Κεντρικής Ασίας. Το έργο τους Friendship of Nations: Polish Shi’ite Showbiz που εκτέθηκε στη 10η Μπιενάλε της Sharjah (2011), θα παρουσιαστεί στη συνέχεια στη Royal Academy of Fine Arts (Kiosk) της Ghent (Δεκέμβριος, 2011). Οι Slavs and Tatars έχουν εκδώσει το Kidnapping Mountains (Book Works, 2009), ένα βιβλίο που υμνεί την περιπλοκότητα του Καυκάσου, το Love Me, Love Me Not: Changed Names (onestar press, 2010) και πρόσφατα το Molla Nasreddin: the magazine that would’ve, could’ve, should’ve (JRP-Ringier, 2011). Για το 2012, στο πρόγραμμά τους περιλαμβάνονται παρουσιάσεις στη Secession της Βιέννης, στο MoMA της Νέας Υόρκης καθώς και στο Künstlerhaus της Στουτγάρδης.
Είδαμε για πρώτη φορά το περιοδικό Molla Nasreddin πριν από αρκετά χρόνια, μια κρύα χειμωνιάτικη ημέρα σε ένα βιβλιοπωλείο με μεταχειρισμένα βιβλία κοντά στον Παρθένο Πύργο του Μπακού. Βιβλιοφιλία με την πρώτη ματιά! Το μέγεθος και το βάρος του, για να μην μιλήσουμε καν για την ποιότητα της εκτύπωσης και τα ζωντανά χρώματα, ξεχώριζαν εύκολα από τις μουντές, σκονισμένες σοβιετικού τύπου εκδόσεις στο βιβλιοπωλείο του γερο-Έλμαν. Κοιτούσαμε επίμονα το Molla Nasreddin, και εκείνο, σαν μια απρόσμενη καλλονή, μας έκλεισε το μάτι.
Όλα τα τεύχη επανεκδόθηκαν πρόσφατα από την Ακαδημία Επιστημών του Αζερμπαϊτζάν και κάθε επιβλητικός τόμος, από τους οκτώ συνολικά, έχει περίπου 700 σελίδες. Μετά από εκείνη την αποκάλυψη αρκετά χρόνια πριν, μεταφέροντας και φροντίζοντας τους τόμους αυτούς καθώς ταξιδεύαμε μεταξύ Βρυξελλών, Μόσχας, Νέας Υόρκης, Βερολίνου και Βαρσοβίας, το περιοδικό αυτό έχει γυμνάσει όχι μόνο τους μυς, αλλά και τη σκέψη μας. Παλέψαμε με το Molla Nasreddin: όπως κάθε αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος, μας απωθεί και μας έλκει ταυτόχρονα. Σπάνια όμως αγκαλιάζει κανείς τις αντιθέσεις του, όπως κάναμε εμείς με αυτόν τον τόμο: ξοδεύοντας χρόνια για τη μετάφραση, χρηματοδότηση και έκδοση ενός ιστορικού περιοδικού, με το οποίο συχνά διαφωνούμε. Αποτελώντας υπέρμαχο των κοσμικών, δυτικών αξιών, το εβδομαδιαίο αυτό περιοδικό είναι υπό μία έννοια ένα αντίστροφο σύμβολο των όσων εμείς πρεσβεύουμε. Ενώ το Molla Nasreddin είναι κοσμικό και φιλοδυτικό, εμείς έχουμε την τάση να ρέπουμε προς το μυστικισμό και να βλέπουμε με επιφύλαξη τη μαζική εισαγωγή της δυτικής νεωτερικότητας. Όπως όμως συμβαίνει με τα καλύτερα δείγματα πολιτισμικής παραγωγής, το Molla Nasreddin διακρίνεται από την πολυφωνία του, από την κεφάτη αμφισημία του και από το γεγονός ότι αγκαλιάζει ανεπιφύλακτα την όσμωση που γεννιέται από τη συνύπαρξη διαφορετικών γλωσσών, ιδεών και ταυτοτήτων. Η πανκαυκάσια ταυτότητα του περιοδικού (με τα περιοδεύοντα γραφεία μεταξύ Τιφλίδας, Μπακού και Ταμπρίζ) η χρήση τριών διαφορετικών αλφαβήτων και του χιούμορ ως αφοπλιστικού μέσου άσκησης κριτικής, συνιστούν ένα τρίπτυχο το οποίο εμείς, παρά τις επιφυλάξεις μας για κάποιες ακραίες θέσεις, επικροτούμε απερίφραστα.
Slavs and Tatars